Hai mươi lăm quy tắc ứng xử trên các mạng xã hội

Bạn không thể.

Bạn nên.

Bạn phải.

Không bao giờ…

Luôn luôn…

  • Đây là những tuyên ngôn mà người dùng Internet thích đưa ra về ứng xử trực tuyến. Vậy nên, không có gì ngạc nhiên, rằng những việc “được làm” và “không được làm” trong đối thoại trực tuyến đã sớm được soạn thành bộ luật lệ nhanh chóng được biết tới như là “nghi thức ứng xử trên mạng” (netiquette). Thuật ngữ “netiquette” được cho là của Chuq von Rosbach ở hãng Apple, xuất hiện lần đầu tiên hồi năm 1983. Và kể từ đó những nguyên tắc của nó đã được xác lập vững chắc, như được ghi chép lại trong Emily Post for Usenet.
dùng mạng xã hội thật ok

hãy dùng mạng xã hội đúng cách nhé

Những quy tắc cũ về ứng xử trên mạng

Xem lại bài đăng năm 1983, cùng với các miêu tả ban đầu và chính tắc của nghi thức ứng xử trên mạng, thật sửng sốt là mọi thứ vẫn y nguyên như xưa. Sau đây là danh sách nguyên thủy các quy tắc nghi thức ứng xử trên mạng được truyền bá lần đầu tiên năm 1983, với các trích dẫn gần đây đưa ra những quan điểm tương tự xét về khía cạnh mạng xã hội

dùng mạng xã hội kết nối

dùng mạng xã hội giúp kết nối mọi người

1. Đưa tất cả vào nhóm phù hợp

Chớ làm dụng mạng lưới quan hệ của bạn – hãy sử dụng mạng lưới quan hệ đúng cách. Đừng đăng bài kể chuyện-thường-ngày của bạn liền tù tì. Làm vậy là thiếu chuyên nghiệp và nói thật, là không cần thiết. Nếu bạn phải đăng lên, thì đăng thứ gì đó có ý nghĩa mà những người trong mạng lưới quan hệ của bạn sử dụng được, ví dụ như một đường dẫn “link” đến một tin tức rất hay mà bạn vừa tìm được; hay mẹo mực, lời khuyên hay trích dẫn nào đó mà bạn cảm thấy quan trọng.

dùng mạng xã hội rất tốt

mạng xã hội giúp đỡ nhiều cho mọi người

2. Hồi đáp qua email

[Vi phạm]: Sử dụng bảng cập nhật Twitter như một phòng tán gẫu cho các cuộc hội thoại riêng biệt, chứ không phải một công cụ phát thanh. Thật hay vì Twitter cho phép bạn sử dụng ký hiệu @ để trò chuyện trực tiếp với từng cá nhân, và như vậy là rất tiết chế. Bạn đừng để ai đó phải than là “Tôi quá mệt vì bảng cập nhật Twitter của tôi lại trở thành chỗ nói chuyện [riêng tư] giữa anh X, chị Y với cô Z nào đó.” Sao ba người không lập riêng một nhóm cho xong?

3. Thể hiện thái độ tỉ mỉ khi chuẩn bị nội dung đăng

Google trước khi gửi tweet – nghĩ trước khi nói.

4. Đọc các phản hồi tiếp nối.

Nếu ai đó hỏi bạn cái gì, chớ tảng lờ họ. Nếu họ đang cố gắng khơi cuộc chuyện trò, hãy hồi đáp cho họ vì đấy chính là cách bạn trở thành một người dùng truyền thông xã hội tử tế. Nếu bạn đã tham gia được lâu, xin hãy nhớ cho, rằng đã có thời bạn từng ở vào hoàn cảnh của họ, cố tìm cách để bắt chuyện, làm quen.

5. Chớ lỗ mãng hay lạm dụng

Chớ có biến thành một kẻ côn đồ bàn phím: Có lẽ thứ tồi tệ nhất trên Internet chính là những tên côn đồ bàn phím. Ắt hẳn bạn đã đụng phải ít nhất kẻ như thế trong đời mình. Chúng ngồi ngay ở bàn phím, ăn nói bậy bạ với bất cứ ai chúng đụng phải. Chúng nói những thứ trên mạng mà ngoài đời thực, chúng không đời nào có gan mà nói với người khác. Chớ cố gắng phá hoại trải nghiệm trực tuyến của những người khác chỉ vì bạn không thể có nổi một người bạn trong đời thực.

6. Tránh những nhận xét chế nhạo, mỉa mai

Hãy đối xử với người khác theo cách bạn muốn được đối xử. Lối cư xử qua lại tử tế đảm bảo chắc chắn rằng Facebook không trở thành một MySpace thứ hai.

7. Sử dụng các tiêu đề miêu tả

Điền đầy đủ vào ô Tiêu đề (subject). Mọi người muốn biết ngay xem email của bạn nói về cái gì. Hãy giúp họ bằng cách điền đàng hoàng vào ô tiêu đề. Việc này không chỉ giúp mọi người dễ dàng tham khảo hoặc lượt qua email của bạn; nó còn đảm bảo cho họ biết rằng bạn không phải một kẻ phát tán thư rác, rao bán thuốc tráng dương hay một đại lý ngân hàng ở tận Nam Phi đến lừa đảo những người nhận nhẹ dạ cả tin. Bạn thậm chí có thể tận dụng ô này và viết ra những dòng tiêu đề không thể từ chối, ắt hẳn sẽ thúc đẩy hiệu quả cho chiến dịch email của bạn.

8. Trích dẫn nguồn tham khảo

Chớ có vơ làm của mình những thứ không được đảm bảo. Truyền thông xã hội là một nơi để thành thật và tin cậy. “Thực tế là, những tin đồn và bài đăng ướt át tình cảm có thể khiến người ta túm tụm quanh bạn lúc đầu, nhưng dối trá và hành vi vô trách nhiệm cuối cùng sẽ trở lại ám ảnh bạn.

9. Tóm lược những gì cần nói trong các phản hồi

Các bình luận đưa vào trò chuyện riêng tư thể hiện cho tác giả thấy rằng bạn thực lòng hứng thú với những gì họ nói, và rằng bạn thực sự dành thời gian đọc những gì họ viết. Như thế không có nghĩa là bạn phải viết một bình luận dài dòng, chỉ cần đảm bảo nói rõ tại sao bạn lại cảm thấy bị thôi thúc phải viết cái gì đó ngay từ ban đầu. Bạn có biết được điều gì mới mẻ? Bạn có trải nghiệm tương tự hay không? Bạn có muốn bày tỏ một quan điểm khác? Trích dẫn trực tiếp lời của tác giả nếu bạn cần phải làm rõ các câu cụ thể nào đó mà bạn gửi phản hồi.

10. Khi đăng tóm lược phản hồi, hãy tóm lược

Twitter có sẵn chức năng RT (tweet lại) truy ngược lại người đăng đầu tiên, nhưng viết lại dòng tweet đó và kèm theo một bình luận ngắn về nội dung của nó sẽ là việc làm tinh tế hơn nhiều.

11. Càng ngắn gọn càng tốt

Chớ có nhồi nhét quá nhiều vào những dòng cập nhật của bạn. Hãy nhớ một châm ngôn quảng cáo xưa cũ – bán tiếng xèo xèo, chớ bán xúc xích. Bạn muốn chia sẻ một mẹo hay hoặc một ý tưởng, chớ có bật tung đầu óc của người đọc ra và nhồi vào đó đủ mọi chi tiết mà bạn biết về chủ đề đó. Hãy cho người đọc của bạn một lý do để quay trở lại lấy thêm chi tiết vào ngày mai – hãy giữ cho dòng cập nhật đơn giản và nhẹ nhàng. Nếu ai đó mong muốn những thông tin cực kỳ chuyên biệt, họ sẽ biết làm cách nào liên hệ với bạn để có tư vấn riêng tư – và đó chính là mục đích của toàn bộ những việc này.

12. Chớ đăng bài nhiếc móc những người vi phạm các quy tắc này

Mặc kệ lũ ngốc: Đây là mấu chốt. Khi bạn tham gia vào truyền thông xã hội, bạn sẽ phải nhận thư rác, bị chỉ trích, và thậm chí bị bắt nạt hay lạm dụng. Hãy học cách tảng lờ những trò phá đám… hay ít nhất, là tự nuôi dưỡng cho da dày thêm chút ít mà chịu đựng.

13. Chớ bắt mọi người phải đọc cùng một thứ hơn một lần

Số lần bạn cập nhật trên mạng xã hội không nên nhiều hơn số cốc nước bạn uống trong một ngày. Có những người sẽ cần tăng thêm dung lượng chứa nước của họ đấy!

Những quy tắc mới của nghi thức ứng xử trên mạng

Mọi thứ đã biến đổi nhiều đến thế nào thậm chí còn khiến ta ngạc nhiên hơn: những căn bản của nghi thức ứng xử trên mạng, như đã được tổng kết hồi cuối thế kỷ 20, thực sự không thể khắc phục toàn bộ những thách thức muôn hình muôn vẻ mà ta phải đối mặt trong kỷ nguyên truyền thông xã hội. Nên sau đây là một vài quy tắc mới của nghi thức ứng xử trên mạng nảy sinh ra từ chính những bài đăng trên mạng: 

14. Thể hiện thiện chí

Đảm bảo rằng bạn phóng chiếu ra hình ảnh mà bạn muốn thể hiện trước mọi người mọi nơi mọi lúc.

15. Quy tắc số 15: hãy chân thực

Hãy luôn thể hiện đúng con người mình. Cuộc sống của bạn khác hẳn với mọi người, sao không chia sẻ về nó?

16. Quy tắc số 16: hãy hào phóng

Đóng góp thứ gì đó. Chúng ta đều đã thấy những người đăng bài trên diễn đàn, chỉ tán thành bừa bãi tất cả mọi người chỉ để kiếm dòng chữ ký với những đường dẫn khoe khoang trên đó. Chớ có trở thành một người như thế. Thay vào đó, hãy dành chút thời gian để thực sự mang lại chút giá trị và khiến bạn hữu ích với người khác. Họ sẽ quay trở lại để tìm kiếm thêm.

17. Chớ nhờ người khác làm cò mồi cho bạn

Tôi sẽ đăng tweet về những thứ của bạn, thi thoảng thôi. Băn khoăn với mấy bình luận chứ gì, và bạn lại biết (ý tôi là BIẾT nhé) tôi, vậy cứ thoải mái mà gửi tin nhắn trực tiếp (DM – Direct Messenger) cho tôi để hỏi, nhưng liệu ta có thể dừng ngay cái việc mong chờ người khác tweet lại thông tin về những món hàng khuyến mãi hay miễn phí của bạn không?

18. Đừng gửi tin nhắn hàng loạt cho mọi người

Khi ai đó gửi một tin nhắn Facebook tới bạn và 30 người khác nữa, và bạn cứ phải liên tục phải nhận phản hồi từ cả đống người có lẽ bạn chẳng quen chẳng biết…Bạn thấy mình cứ như người nổi tiếng, như thể mình nhận được cả đống tin nhắn riêng tư, nhưng tình huống này đâu phải vậy cơ chứ!

19. Quy tắc số 19: dẫn lại nguồn

Nếu bạn trích dẫn của ai đó, bạn cần phải dẫn nguồn. Nếu bạn chỉ trích dẫn một phần nhỏ từ bài blog của người khác, bạn không cần sự cho phép của họ để làm vậy. Tuy thế, bạn nên để lại đường dẫn (link) tới bài đăng gốc của người đó. Đây không chỉ là nghi thức blog chuẩn, mà còn có thể trở thành lợi thế cho bạn đấy.

20. Gửi thư mời kết bạn một cách cẩn thận

Chớ có gửi cho mọi người thư mời kết bạn mà không có phần giới thiệu đầy đủ – đa số trường hợp họ đâu biết bạn là ai và họ cũng chẳng nên phải đoán làm gì.

21. Bạn bè là tùy chọn

Bạn không có nghĩa vụ phải theo dấu/kết bạn với bất cứ ai. Dù thế nào đi chăng nữa. Thậm chí là mẹ của bạn.

22. Chớ có lẩn lút rình rập

Xin bạn đừng có bám theo đuôi mọi người khắp nơi cùng chốn trên các mạng xã hội như chú cún nhỏ bị bỏ rơi. Việc đấy rất là rùng rợn. Trừ khi bạn là một người cực kỳ thú vị, còn chẳng ai muốn nhìn thấy bạn, nào trên Facebook, trên Twitter và cả những hội nhóm trên mạng cực nhỏ của họ, từ hội thêu móc đến hội độ xe hơi.

23. Chớ có gắn thẻ (tag) các tấm ảnh (xấu) của bạn bè

Không phải ai cũng ưa nhìn, hấp dẫn từ mọi góc độ, nhưng như thế không có nghĩa là bạn nên tận dụng cơ hội này để nhấn mạnh những góc cạnh không mấy đẹp mắt. Thậm chí tệ hơn là bạn tiếp tục gắn nhãn tất cả những người khác cũng xuất hiện trong bức ảnh kém hấp dẫn kia, để nó được dịp truyền đi khắp trong bạn bè. Nếu bạn muốn nhanh chóng phá hỏng tình bạn, thì cứ việc tìm ra bức ảnh khó coi nhất của bạn mình và “tag” họ vào ảnh. Chớ có ngạc nhiên nếu bạn bị “ngừng kết bạn” (unfriend) vì đã làm thế!

24. Chớ có cuồng bản thân

Nếu bạn có công chuyện làm ăn, có một blog, hay có thứ gì đó để bán, hãy quảng bá về NHỮNG NGƯỜI KHÁC/THỨ KHÁC nhiều hơn là bạn quảng bá về bản thân. Theo kinh nghiệm thì tỷ lệ là 10:1. Cứ mỗi điều bạn quảng bá về bản thân, bạn nên nói 10 điều về những thứ KHÔNG phải là mình.

25. Chớ nhầm lẫn chiến lược ứng xử với nghi thức ứng xử trên mạng

Nghi thức ứng xử trên mạng nhắm vào việc cư xử thận trọng với mọi người theo cách thức hỗ trợ cho một hệ sinh thái đối thoại lành mạnh. Khi ta nhầm lẫn chiến lược ứng xử với nghi thức ứng xử trên mạng, ta không còn thấy được lợi ích của việc tôn trọng người khác như một điều cân nhắc có thể còn vượt lên bất cứ mục đích thương mại hay công việc nào.

dùng mạng xã hội 2

Mạng xã hội là kẻ đánh cắp thời gian

514 views

Bạn thấy bài viết hữu ích không

Click vào ngôi sao để đánh giá

Đánh giá 5 / 5. Số đánh giá 1