5 vấn đề cần giải quyết giúp trẻ có tinh thần say mê học tập

Chúng ta đều biết phần lớn thất bại trong học tập của trẻ đều do nguyên nhân thiếu tinh thần say mê. Có tiềm năng lớn nhưng chúng không thành công vì thiếu lòng hăng say. Đặc biệt, trong thời gian gần đây, khi xã hội phải đối mặt với bệnh dịch Covid – 19, trẻ em được thầy, cô giáo giao bài tập về nhà qua mạng xã hội như: facebook, zalo… các em phải tự hoàn thiện các bài tập của mình dưới sự hướng dẫn của cha mẹ hoặc không có sự hướng dẫn. Vậy các bậc làm cha làm mẹ làm gì để các con có hứng thú và say mê học tập?

Ta giải thích điều đó như thế nào? Làm cách nào để khắc phục?

Định hướng lại nhận thức của chúng ta

1. Định hướng tâm lý

  • Trước hết, tôi cho rằng điều đầu tiên quan trọng là phải gạt bỏ một quan niệm hết sức sai lầm, rất phổ biến đã tồn tại dai dẳng lâu nay trong nhiều người chúng ta: Có những đứa trẻ mà bệnh lười là bản tính thâm căn cố đế không sao sửa được, và có câu “cha mẹ sinh con trời sinh tính”, hoặc “ trời đã sinh ra nó lười thì nó lười suốt đời”
  • Điều tôi muốn khẳng định ngày với các bạn: “không có trẻ thực sự lười, không hề có loại trẻ “nhân chi sơ tính bản lười”
  • Xin nêu lên đây một ví dụ. Có một chú bé bảo tôi : nó lười không muốn làm bài tập. Tôi hứa sẽ cho nó 200k nếu nó làm bài tập xong trong tối nay. Điều chắc chắn là chú sẽ trả công khi cháu làm bài, nó bảo không thiết. Lần này, tôi lại hứa “sẽ trả công 500k”. Lần này chú bé hăng hái nhận ngay, lấy giấy bút ra làm bài ngay trước mặt tôi và đề nghị tôi ra thêm bài tập cho làm nữa.

2. Nhận định vấn đề

Cùng trao đổi với trẻ về vấn đề học tập
  • Điều gì sẽ xảy ra? Không lẽ do chú lười?! bây giờ đã biến thành chăm chỉ? Nếu tính lười là bản chất thì dù chúng ta đặt bao nhiêu tiền trên bàn chú bé cũng vẫn lười
  • Rõ ràng vì thấy lợi nên chú bé hăng hái nhận làm bài ngay trước mắt tôi và còn đề nghị ra thêm yêu cầu để nhận thêm lợi ích.
  • Chúng ta cũng đều như vậy. Dường như trong con người chúng ta, cũng có một bàn cân, nhờ đó mà ta lượng định mỗi hành động của mình, cân nhắc lợi và bât lợi của hành động đó. Hành động nào càng mang nhiều lợi ích thì ta càng ham thực hiện, hành động nào tỏ ra nhiều bất lợi thì ta sẽ không muốn thực hiện.
  • Từ suy nghĩ trên có thế thấy: có hay không việc thực hiện hoạt động là do ta có thấy hay không thấy lợi ích của hoạt động ấy.
  • Và ta có thể rút ra kết luận: Muốn tạo dựng tinh thần tự giác hăng say học tập cho con cái, chúng ta phải cho chúng thấy rõ lợi ích của học tập vô cùng to lớn.
  • Điều đầu tiên cần làm là giải thích cho chúng hiểu, sở dĩ chúng chưa ham học không phải do thói lười biếng mà do chúng chưa thấy hết được lợi ích của học tập. Cách giải thích như vậy mới biết ta thông cảm với chúng, hiểu chúng chứ không trách phạt chúng nặng nề hay mạt sát chúng, điều đó chỉ làm sức học của trẻ đi xuống.
  • Từ đó chúng không có thái độ đối phó mà sẵn sàng trao đổi những khó khăn trong học tập, việc trao đổi chính là vấn đề cốt lõi của quá trình xây dựng say mê học tập.
  • Bây giờ ta khảo sát vấn đề “lợi”và “bất lợi”. Và bàn về các vấn đề này cho bọn trẻ sao cho thuận lợi nhất?

3. Đề cập đến những điều LỢI của việc học tập như thế nào?

Điều tôi muốn lưu ý trước tiên: Khi ta bàn với bọn trẻ về nhưng điều “lợi” và “bất lợi” của học tập, cần tạo không khí cởi mở để trẻ dễ tiếp thu ý kiến của chúng ta. Muốn vậy, ta phải tỏ thái độ lắng nghe ý kiến của chúng với tinh thần “đãi cát tìm vàng”, cố tìm những điểm tích cực, những nhận xét tương đối chính xác, những đề nghị hợp lý của chúng, cho dù những điều đó được nói ra với thái độ tiêu cực.

Ví dụ: trẻ có ít thời gian vui chơi giải trí, cũng đồng ý điều đó… có môn học chẳng bao giờ dùng đến… đôi khi thầy, cô…..

Tóm lại, nếu cảm thông, lắng nghe trẻ sẽ tỏ ra thông cảm, lắng nghe dễ dàng bộc lộ và lắng nghe ta.

Sau khi tạo được không khí đối thoại, cởi mở, thẳng thắn, nghe trẻ nói hết những điều khiến nó không ham học, ta sẽ đề cập tới mặt lợi của việc ham thích học tập và kết quả học tập cao. Thông thường bọn trẻ sẽ nhận ra mấy cái lợi: có nhiều bạn, có nhiều hoạt động ngoại khóa. Ta nhấn mạnh thêm hai điều lợi cơ bản:

  • Khả năng kiếm được việc làm ưng ý, tạo điều kiện cho bản thân phát triển
  • Có điều kiện kiếm được việc làm lương cao, đảm bảo cuộc sống dễ chịu về vật chất, cho phép ta thụ hưởng nhiều thứ tuy không thật cần thiết nhưng cũng góp phần làm tăng hương vị cuộc sống đời thường: tậu nhà, mua xe, đi du lịch, nghỉ hè…

4. Đề cập đến những vấn đề BẤT LỢI của việc học kém như thế nào?

Giờ chúng ta phân tích, truyền đạt cho chúng hiểu những cái hại, cái bất lợi khi chúng học hành kém, điểm thấp hoặc không đạt thành tựu trong học tập: “Nếu các em không phát triển học tập, các em không nắm giữ tri thức, và sau này các em phải làm công việc chán ngán, lương thấp, mỗi ngày là một ngày lo lắng, áp lực, chán trường, vất vả, các em sẽ không có những thứ mình mong muốn như quần áo đẹp, nhà đẹp, chiếc xe ưng ý…

Tôi còn nói với các em:

  •  Ai cũng muốn có cuộc sống dễ chịu, vậy thì hãy nghĩ kỹ điều này: thôi học sớm, tất nhiên phải nhận những việc làm lương thấp, nếu em làm một việc với mức lương 5 nghìn một giờ, em phải làm 10 giờ mới lĩnh được 50 nghìn, giá của một người bình thường lĩnh 50 nghìn đồng.
  • Suy nghĩ kỹ, các em sẽ thấy chẳng thà đầu tư vài ba năm nỗ lực hết mình – trong thời kỳ mà em chưa phải ghánh vác nhiều trách nhiệm – để rồi sẽ thu hái kết quả trong hàng chục năm, còn hơn bỏ qua vài năm trước mắt để rồi phải cày cuốc cật lực suốt một đời…
  • Giờ đây, nếu chịu khó học giỏi chẳng bao lâu các em sẽ kiếm được nhiều tiền và có thì giờ để tiêu số tiền kiếm được. Ngược lại nếu bâu giờ e không dồn sức học tập, chẳng bao lâu nữa em sẽ làm việc nhiều mà chỉ kiếm được ít và chẳng có để tiêu tiền, nếu có giành giụm được tý chút….
  • Ngoài ra, những năm đi học là những năm nhẹ nhàng với các em.

5. Đề nghị giải thưởng khi có kết quả cao

Phần thưởng yêu thích của các bạn

Tuy viễn cảnh về cuộc sống viên mãn về tinh thần và vật chất trong tương lai mới là yếu tố quan trọng nhất khiến trẻ hăng say học tập nhưng cũng cần có những biện pháp tức thời để khuyến khích trẻ.

Một biện pháp đầu tiên: kịp thời biểu dương ngày mọi hành động tích cực trong học tập của trẻ, tỏ thái độ vui sướng trước mỗi hành động đó, không chờ khi có nhiều hoặc khi có kết quả rõ rệt mới biểu dương trẻ được tặng một lời khen thành thực và xứng đáng bố mẹ sẽ vui thích, tăng thêm tự tin vào năng lực của nó và càng thêm hăng hái.

Mặt khác, thái độ tích cực đó của bố mẹ sẽ khiến trẻ càng yêu thương và thích gần bố mẹ hơn, vì thế, ta nên có thói quen biểu dương, khen ngợi con cái, kể cả khi chúng có hành động tốt bên ngoài việc học tập.

Biện pháp thứ hai: tặng thưởng những món quà, ta để ý trong học tập, hay đời sống hàng ngày chúng thích thứ gì vì những thứ đó mới là động lực của chúng. Rồi bàn với chúng về kết quả học tập và đó là phần thưởng cuối kỳ, cuối năm…đối với những phần thường này, phải do chúng tự sắp xếp và thỏa thuận mới có ý nghĩa và phải đảm bảo kịp thời, đúng lời hứa.

Phương pháp trao đổi như vậy sẽ giúp trẻ học tập với nhiều hứng thú hơn, tập trung và nghiêm túc hơn, do đó sẽ giành được thành tích cao hơn, lòng hăng say học tập cao lên. Thành tích và niềm vui sẽ trở thành nhân tố thúc đẩy giúp trẻ duy trì cố gắng và dần dần thay thế những nhân tối bên ngoài do ta sử dụng để khởi động bộ máy.

Tôi đã có dịp tiếp xúc với nhiều phụ huynh, và được họ yêu cầu giúp họ thực hiện phương pháp “trao đổi” trên. Về nguyên tắc thì đơn giản, nhưng đôi khi phải tinh tế trong vận dụng, bởi việc trao đổi với các cháu như vậy nếu không khéo các cháu sẽ coi là một thủ đoạn, một cái bẫy… do đó phụ huynh cần phải khéo léo sao cho con cái nhìn nhận vấn đề ở góc tích cực, mang tính xây dựng.

                                                                                (Theo Bác sĩ tâm lý trị liệu Pierre Bovo)

195 views