Bệnh quai bị ở người lớn, nguy hiểm nếu không điều trị kịp thời

Quai bị, một căn bệnh ai cũng sẽ gặp phải 1 lần duy nhất trong đời. Tuy bệnh có thể tự khỏi trong 5-7 ngày nhưng nếu không kịp thời điều trị, quai bị sẽ gây ra những biến chứng nguy hiểm, đặc biệt ở người lớn. Vậy quai bị là gì, người lớn mắc quai bị sẽ có những dấu hiệu nào và cách điều trị ra sao? Cùng làm rõ vấn đề qua những thông tin dưới đây.

Bệnh quai bị là gì?

Quai bị là một bệnh nhiễm trùng do vi-rút dễ lây ảnh hưởng đến tuyến nước bọt. Ai trong đời cũng sẽ mắc phải loại bệnh này. Tuy nhiên, nhờ vắc-xin MMR ra đời (vắc-xin bảo vệ chống lại bệnh sởi, quai bị và rubella) có thể hạn chế việc mắc bệnh quai bị. Nếu bạn sống hoặc làm việc trong môi trường thường xuyên phải tiếp xúc gần gũi với người khác (như trường học, công sở), tỷ lệ mắc bệnh vẫn cao.

Quai bị là một loại vi-rút đường hô hấp lây qua tiếp xúc với nước bọt hoặc dịch tiết đường hô hấp. Điều này có nghĩa là bạn có thể mắc quai bị nếu tiếp xúc với nước bọt hoặc chất nhầy của người bệnh – thường là thông qua ho và hắt hơi.

Quai bị là một bệnh nhiễm trùng do vi-rút dễ lây ảnh hưởng đến tuyến nước bọt
Quai bị là một bệnh nhiễm trùng do vi-rút dễ lây ảnh hưởng đến tuyến nước bọt

Triệu chứng bệnh quai bị như thế nào?

Dấu hiệu nào cho biết bạn mắc quai bị. Xin hãy để ý đến những triệu chứng sau:

  • Tuyến mang tai sưng to: Bạn có thể chú ở phần mang tai sẽ sưng to dần trong khoảng 3 ngày rồi giảm sưng dần trong khoảng 1 tuần. Tuyến mang tai có thể sưng 1 bên hay 2 bên. Nếu sưng cả 2 bên thì 2 tuyến có thể không sưng cùng lúc, tuyến 2 bắt đầu sưng khi tuyến 1 đã giảm sưng. Vùng sưng thường lan đến má, dưới hàm, đẩy tai lên trên và ra ngoài; có khi lan đến ngực gây phù trước xương ức.
Tuyến mang tai sưng to dần trong khoảng 3 ngày rồi giảm sưng dần trong khoảng 1 tuần
Tuyến mang tai sưng to dần trong khoảng 3 ngày rồi giảm sưng dần trong khoảng 1 tuần
  • Có cảm giác đau ở vùng tuyến bị sưng: Bạn sẽ thấy khá đau nhức ở vùng bị sưng nhưng da trên vùng sưng không nóng và không sung huyết.
  • Có cảm giác khó nói, khó nuốt: Khi bị quai bị, bạn sẽ khó khăn trong việc nói và nuốt, đôi khi phù thanh môn gây khó thở phải mở khí quản. Thời gian biểu hiện bệnh lý khoảng 10 ngày. 
  • Có thể có viêm tinh hoàn: Đàn ông mắc quai bị có thể viêm tinh hoàn phần nhiều hậu phát 5 dến 10 ngày sau khi sưng tuyến mang tai, có thể tiến phát và riêng lẻ phải nghĩ đến bệnh quai bị để khỏi phải chẩn đoán sai. Biểu hiện là có sốt trở lại 39 – 40 độ. Bệnh nhân trằn trọc, có khi mê sảng. Một bên tinh hoàn sưng to, đau, tấy đỏ lên, nếu cả hai bên bị sưng thì có thể gây vô sinh.
  • Khởi đầu triệu chứng bệnh quai bị không đặc hiệu như sốt nhẹ, đau người, kém ăn. Vì vậy, người bệnh có thể nhầm lẫn một với số bệnh khác mà không chú ý kiêng cữ, khiến cho bệnh nặng hơn.

Biến chứng của bệnh quai bị ở người lớn

Bệnh quai bị không chỉ dễ gặp ở trẻ em mà còn xuất hiện ở người lớn. Và khi người lớn bị bệnh sẽ gây ra những biến chứng vô cùng nguy hiểm nếu không chữa trị kịp thời như:

  • Viêm tinh hoàn và mào tinh hoàn: tinh hoàn sưng to, đau, viêm và sốt kèo dài => tinh hoàn teo dần và giảm số lượng tinh trùng => có thể dẫn đến vô sinh
  • Viêm buồng trứng: biểu hiện đau bụng, rong kinh
  • Đối với phụ nữ mang thai, nếu mắc quai bị có thể bị sảy thai, sinh non hoặc thai chết lưu trong ba tháng đầu thai kỳ.
  • Nhồi máu phổi: có thể xảy ra sau viêm tinh hoàn do hậu quả của huyết khối từ tĩnh mạch tiền liệt tuyến
  • Viêm não, viêm màng não
người lớn bị bệnh sẽ gây ra những biến chứng vô cùng nguy hiểm nếu không chữa trị kịp thời
Người lớn bị bệnh sẽ gây ra những biến chứng vô cùng nguy hiểm nếu không chữa trị kịp thời

Người lớn bị quai bị nên làm gì?

Bạn phát hiện ra mình mắc quai bị, ngay lập tức nên đến bác sỹ khám và chữa bệnh để nhanh khỏi và không gặp các biến chứng nguy hiểm. Đồng thời, bạn cần lưu ý những điều sau:

  • Dùng các thuốc hạ sốt, giảm đau để giảm nhẹ các triệu chứng
  • Có thể chườm mát để tuyến nước bọt bớt sưng, đau.
  • Cách ly và nghỉ ngơi tại giường
  • Uống nhiều nước để bù nước và chất điện giải, tốt nhất nên uống Oresol. Tránh xa nước ép trái cây có vị chua vì nó chứa nhiều thành phần axit, gây kích thích các tuyến mang tai, tạo nhiều nước bọt và gây đau nhiều hơn
  • Hạn chế thức ăn có chứa thành phần nếp (xôi, bánh chưng…) vì chúng có thể làm cho vùng hàm trở nên sưng to hơn. Hạn chế các loại thực phẩm cứng, các thức ăn nhiều gia vị, cay nóng hoặc có tính acid
  • Nên chọn thức ăn dạng lỏng, mềm, dễ nuốt, hạn chế nhai nhiều như cháo, súp.
  • Kiêng nước lạnh và ra gió để tránh làm cho vùng quai bị bị sưng to và nặng hơn và vệ sinh răng miệng sạch sẽ

Điều trị quai bị bằng các bài thuốc dân gian

Bệnh quai bị có thể tự lành sau 7 – 10 ngày. Tuy nhiên đối với người lớn, bạn có thể áp dụng ngay 7 bài thuốc dân gian sau để tránh các biến chứng gặp phải.

Bài 1. Huyền sâm 15 g, hạ khô thảo 6 g, bản lam căn 12 g, sắc uống.

Bài 2. Vỏ cây gạo 40 g, cạo bỏ vỏ giấy bên ngoài, thái lát, sao vàng, sắc uống.

Bài 3. Củ sắn dây 16 g, bạc hà 6 g, cúc tần sao 10 g, thăng ma 10 g, thạch cao sống 10 g, cam thảo 6 g, hoa cúc 15 g, hoàng cầm (nam) sắc uống.

Bài 4. Quả ké 12 g, sài đất 12 g, bồ công anh 12 g, sắc với 3 bát nước lấy nửa bát, uống mỗi ngày 2 lần.

Bài 5. Hạ khô thảo 20 g, cây mũi mác 30 g, kim ngân 20 g sắc uống trong ngày.

Bài 6. Trường hợp sốt cao, mệt mỏi, chán ăn: Thổ linh 20 g, sài đất, ngân hoa, thương nhĩ, đinh lăng, hương nhu mỗi thứ 16 g, mã đề 12 g sắc uống ngày 1 thang.

Bài 7. Khi bị biến chứng viêm tinh hoàn: Lệ chi 20 g, thương nhĩ, ngân hoa, hoàng bá, hạ khô thảo, thổ linh, sài đất, đinh lăng, cối xay mỗi thứ 16 g, cam thảo 10 g sắc uống ngày 1 thang. Cho bệnh nhân nằm nghỉ, tránh vận động.

Điều trị quai bị bằng các bài thuốc bôi ngoài da

Bên cạnh đó, bạn nên sử dụng các bài thuốc bôi, đắp hoặc dán ngoài da sau:

Bài 1. Hạt gấc (đốt thành than) 3-4 hạt, cói hoặc chiếu rách 1 nhúm (chừng 5 g), đốt thành than. Hai vị trộn đều, hòa với dầu vừng, bôi vào chỗ sưng.

Bài 2. Nhân hạt gấc (giã nát, đốt thành than) 4-5 hạt, giấm thanh 5 ml, tinh cối đá (đã vô trùng) 6-10 g, tất cả trộn đều, bôi vào chỗ sưng mỗi ngày 4-5 lần.

Bài 3. Nhân hạt gấc 2-3 hạt, giấm thanh hoặc rượu trắng 10 ml, đem hạt gấc mài vào giấm hay rượu rồi bôi nhiều lần vào chỗ sưng.

Hạt gấc có khả năng chữa quai bị hiệu quả
Hạt gấc có khả năng chữa quai bị hiệu quả

Bài 4. Hạt cam thảo dây lượng vừa đủ, tán thành bột, trộn với lòng trắng trứng gà rồi bôi lên chỗ sưng viêm, mỗi ngày thay thuốc một lần. Một công trình nghiên cứu trên 485 ca quai bị cho thấy, có 402 ca đạt hiệu quả ngay từ lần đầu.

Bài 5. Xích tiểu đậu 30 g, đại hoàng 15 g, thanh đại 30 g, tất cả tán bột, mỗi lần dùng 5 g trộn đều với lòng trắng trứng gà bôi lên nơi sưng nhiều lần trong ngày.

Bài 6. Giấm chua để lâu ngày, tỏi lượng vừa đủ. Giã nát tỏi, trộn với giấm, bôi lên chỗ tổn thương, mỗi ngày 2-3 lần.

Bài 7. Bột tiêu 1 g, bột mì 8 g, trộn 2 thứ với nước ấm thành dạng hồ rồi đắp lên nơi sưng, mỗi ngày thay thuốc một lần.

Bài 8. Lá na, lá gấc, lá cà độc dược, 3 thứ rửa sạch, giã nhỏ, đắp vào nơi sưng.

Bài 9. Giun đất 2-3 con cho vào cốc, thêm một ít đường rồi đảo đều, sau nửa giờ dùng bông sạch thấm chất dịch do giun tiết ra rồi bôi lên nơi sưng, mỗi ngày 2-3 lần.

Bài 10. Cóc 1 con, rửa sạch, chặt bỏ đầu từ phía dưới 2 u to, lột lấy da, dùng kéo cắt thành những miếng như cao dán rồi dán lên nơi sưng, sau chừng 8 giờ thì thay miếng khác. Thường sau 3 ngày thì khỏi.

Bài 11: Bồ công anh tươi 60 -120g, đem rửa sạch cả lá và rễ, thêm vào một lòng trắng trứng gà (thêm ít dấm cũng được), trộn đều, đem đắp chỗ đau, sau khi khô bỏ đi thay miếng khác.

Dùng bồ công anh tươi đắp lên vùng bị sưng khi quai bị khá hiệu quả
Dùng bồ công anh tươi đắp lên vùng bị sưng khi quai bị khá hiệu quả

Bài 12: Lấy một nắm hoa cúc tươi (hoặc lá hoa cúc dại) rửa sạch giã nát như bùn, thêm ít dấm, đắp chỗ đau, khô bỏ đi, thay miếng khác.

Bài 13: Lấy 1 – 2 miếng củ cải muối để lâu, đem đắp vào chỗ đau, ngày 2 – 3 lần.

Bài 14: Lấy 50 gam xương rồng bà, giã nát, đắp vào chỗ đau, ngày 2 – 3 lần.

Bài 15: Lấy 50 – 100g rau sam giã nát, đắp vào chỗ sưng, ngày 2 – 3 lần.

Bài 16: Lá hẹ 600g, giã nát, bỏ vào thêm 3g muối ăn, trộn đều chia làm 3 phần đắp vào chỗ đau, khô thay miếng khác. Ngày 3 – 5 lần

Quai bị tuy không phải là căn bệnh nguy hiểm và khó lành nhưng nếu không biết cách điều trị kịp thời sẽ gây ra những biến chứng đáng tiếc. Hy vọng bài viết trên sẽ giúp các bạn, nhất là người lớn khi mắc quai bị sẽ an tâm hơn.

120 views