Nghệ thuật gấp giấy ORIGAMI Nhật Bản và các loại giấy origami thông dụng

Nếu là người yêu nghệ thuật, chắc hẳn bạn đã từng nghe qua về giấy origami rồi. Nhưng nếu là người mới mới bắt đầu tìm hiểu về nghệ thuật xếp giấy này thì bài viết này thật sự hữu ích với bạn đấy.

Nhắc tới văn hóa truyền thống của người Nhật Bản, thì điều đáng ghi nhận là sự chuyên cần tỉ mỉ, chính xác cho từng chi tiết. Có những thú vui tưởng chừng như giản đơn nhưng được nâng lên là một nét nghệ thuật độc đáo bởi óc sáng tạo, bàn tay khéo léo và sự kiên trì nhẫn nại của người Nhật đã làm nên những tác phẩm đẹp mê hồn từ những vật dụng rất đơn giản và thông dụng.

Chữ origami trong tiếng Nhật bắt nguồn từ hai chữ: ori là gấp hay xếp và kami là giấy. Origami chỉ được dùng từ 1880; trước đó, người Nhật dùng chữ orikata.

Origami  hay nghệ thuật xếp giấy là sự kết hợp những cách gấp đơn giản để biến miếng giấy hình chữ nhật (2 chiều), mà thường là hình vuông, thành những hình phức tạp (3 chiều), không cắt dán trong quá trình gập, đây cũng là xu hướng của origami hiện đại. Không giống như người ta thường nghĩ, các quy tắc origami truyền thống của Nhật Bản (bắt đầu từ khoảng triều Edo 1603-1867), lại ít nghiêm ngặt hơn origami hiện đại: giấy gấp có thể là hình tròn, tam giác, và có thể cắt dán trong quá trình gấp.

ca3994a07ff732132fee9070f90f9b6f

Nghệ thuật gấp giấy Origami – Vũ nữ (geisha)

Origami là môn nghệ thuật có truyền thống lâu đời của người Nhật

Theo các nhà nghiên cứu lịch sử Nhật Bản, người ta ghi nhận rằng nghệ thuật xếp gấp giấy bắt nguồn từ Trung Quốc khoảng thế kỷ thứ 1 hay thứ 2. Sau đó, thuật xếp giấy này đã lan sang Nhật vào thế kỷ thứ 6. Được người Nhật sáng tạo và cải biến từ các loại chất liệu giấy biến nó thành một nghệ thuật độc đáo của xứ sở hoa anh đào. Vào triều đại Muromachi 1392–1573 những sản phẩm của nghệ thuật gấp xếp giấy đã được dùng để phục vụ lễ nghi.

Vì nguyên liệu chính để làm nên sản phẩm là giấy, nên người Nhật đã áp dụng và biến đổi nhiều phương pháp chế tạo cũng như nguyên liệu chế tạo giấy. Người Nhật tự hào về công nghệ sản xuất giấy có chất lượng cao, với họa văn họa tiết trang nhã, gấp mở nhiều lần không rách, mềm, bền và đẹp… Đây là loại giấy mà với người Nhật nó gắn liền với văn hóa của họ, là loại giấy đặc trưng có một không hai trên thế giới mà được nhiều người biết tới với cái tên Washi. Và cũng từ đây nghệ thuật xếp giấy Origami của người Nhật Bản chính thức được nâng lên xứng tầm là một loại hình nghệ thuật gắn liền với văn hóa truyền thống của người Nhật Bản.

Tổng hợp các loại giấy thông dụng trong Origami

Giấy washi

Là một loại giấy đặc trưng của Nhật Bản và làm hoàn toàn bằng phương pháp thủ công. Nó rất nhẹ và có nhiều họa tiết đẹp nên rất thích hợp gấp origami đòi hỏi nhiều họa tiết. Tuy nhiên, không giống như giấy bình thường làm từ bột gỗ, washi lấy nguyên liệu từ vỏ cây Nhật Bản như gampi, hay dướng, nhưng cũng có thể được làm từ tre, cây gai dầu, gạo, và lúa mì. Washi của Nhật Bản nổi tiếng vì có khả năng in được nhiều thiết kế, họa tiết đẹp lên trên, độ nhẹ và cảm giác khi sờ lên giấy của washi cũng khác so với các loại giấy khác.

feature mono101 washi

a1

Washi rất được ưa chuộng trong nhiều loại hình nghề thủ công, lí do là vì nó không có thớ (grain). Để dễ hiểu thì giấy thường có các thớ hay còn gọi là chiều của giấy. Nếu như giấy có thớ dọc, bạn sẽ xé giấy dễ dàng và đẹp nếu xé theo chiều dọc, tuy nhiên nếu xé theo chiều ngang, vết xé sẽ bị xiên vẹo. 

Giấy kami

Được sản xuất chuyên dùng cho môn nghệ thuật này. Giấy kami mỏng, dai, dễ gấp và đặc biệt là dù có bị gấp đi gấp lại nhiều lần thì loại giấy này vẫn giữ được độ bền và dai. Giấy kami có một mặt trắng và một mặt in màu hoặc hình họa tiết. Kích thước giấy thì nhiều loại, loại phổ biến nhất có kích thước là 15,2×15,2 cm.

Hachi nghe thuat gap origami 7

Sản phẩm trang trí làm từ giấy Kami

Giấy thủ công

Giấy này ở Việt Nam có nhiều loại, nhưng chất lượng giấy tốt nhất là nghệ thuật 12 màu do Công ty văn phòng phẩm Hồng Hà sản xuất.
Giá bán khoảng 7000đ/12 tờ.
Bạn có thể mua tại hầu hết các cửa hàng văn phòng phẩm.

HATYUU

Giấy nhăn (Crumpled paper)

Giấy này lúc đầu về Việt Nam với mục đích gói quà lưu niệm. Đặc điểm là hai mặt đều nhăn và khá mỏng và dai, thường dùng để gấp hoa và animal.
Khổ giấy 64×64 cm. Định lượng giấy 58gsm. Dễ tìm mua ở các cửa hàng bán đồ lưu niệm như cứa hàng giá tốt 65 Hàng Mã – Hà Nội hoặc cửa hàng Ngàn Thông, đường Pasteur – quận 1, TP HCM

nganh in an su dung loai giay in nao3 1

Giấy nhăn nhũ (Pearl crumpled paper)

Giấy mỏng, định lượng 58gsm. Khổ giấy 64x64cm. Loại này giống giấy nhăn ở trên, nhưng được phủ thêm 1 lớp nhũ bóng, giấy vì thế cũng cứng hơn. Có 2 loại nhũ là nhũ vàng và nhũ bạc.

e1dc483ca3f1c8be6b818bc17ceadfcc

Giấy xi măng (giấy gói hàng)

Loại này tương đối dày, chỉ có một màu nâu nhạt. Giấy dày trung bình, định lượng: không rõ, nhưng có lẽ khoảng 70~80gsm. Khổ giấy 74x90cm. Có thể mua tại các của hàng bán thùng carton hoặc giấy bọc hàng hóa

2 5

Giấy dầu (giấy nến)

Loại giấy này rất mỏng, trong, bóng, giấy này gấp không ăn nếp lắm, nó dùng để gấp các mẫu như con trùng, hoặc các mẫu đòi hỏi giấy phải mỏng.
Giấy này có thể mua ở 1 số cở sở nhập giấy hay một số cửa hàng ở phố Hàng Mã – Hà Nội.
Định lượng khoảng 30gsm, khổ giấy 70x80cm.

Img

Giấy foil, giấy bạc

Loại này có một mặt được phủ một lớp nhôm hay bạc có màu bạc, xanh lục, xanh lam, vàng. Thường để gấp côn trùng, hoa, rất ăn nếp và dễ rách nếu không cẩn thận. Mua tại: các siêu thị, của hàng vật liệu xây dựng.

Origami – điều thần kỳ của giấy

Lịch sử phát triển lâu đời của nghệ thuật Origami đã hình thành nhiều loại Origami với những đặc thù riêng. Mỗi người tham gia môn nghệ thuật này có thể chỉ cần tuân theo các quy tắc của một loại nhất định. Tuy vậy, cũng không hiếm người đam mê gấp giấy nên đã tìm hiểu cặn kẽ về quy tắc của tất cả các lọai Origami. Nét đặc biệt của nghệ thuật Origami là ở chỗ người gấp chỉ sử dụng duy nhất một tờ giấý, mà không hề sử dụng thêm keo hay hồ dán. Điều này đồng nghĩa với việc, mỗi người gấp phải thật sự khéo léo và tỉ mẩn. Họ có thể sáng tạo ra nhiều cách gấp để tạo nên nhiều mẫu vật đa dạng.

Hầu hết các mẫu gấp phức tạp đều dựa trên những mẫu cơ bản sau đó được sáng tạo thêm. Bốn mẫu cơ bản trong gấp giấy gồm có: gấp diều, gấp cá, gấp chim và gấp ếch. Gấp động vật và hình khối đa diện là lựa chọn phổ biến của rất nhiều người để rồi từ đó thiên biến vạn hóa ra rất nhiều hình mẫu. Dựa trên những bản hướng dẫn chi tiết mà mỗi người lại có thể thay đổi cách gấp theo sở thích của riêng mình.

Các loại hình Origami
Origami ghép (Modular Origami)

unnamed

Là loại Origami truyền thống, một mẫu vật sẽ được gấp thành nhiều bản giống nhau sau đó các bản này được ghép lại thành một mẫu vật lớn có cấu tạo phức tạp hơn. Ở loại Origami này, người gấp giấy không phải tuân thủ quy tắc chỉ được sử dụng duy nhất một tờ giấy. Tuy nhiên, họ phải tuân thủ một quy tắc quan trọng khác, đó là không được sử dụng hồ dán hay băng keo. Thay vào đó, họ được phép sử dụng một vết cắt để ghép các mẫu vật nhỏ lại thành khối.

nguoi lam origami sang tao nhieu kieu dang

Origami cử động (Action Origami)

nghe thuat gap giay origami (85)

Nghệ thuật Origami trở thành một nét đẹp văn hóa của xứ sở hoa anh đào

11156276 844654842282290 2155399530593407665 n

Là loại Origami tạo ra các mẫu vật có thể cử động được dưới sự điều khiển của con người. Ví dụ như con chim có thể vỗ cánh hay con ếch có thể bật về phía trước khi ta ấn vào chân sau của nó.

Origami trang sức (Jewelry Origami)

nghe thuat gap giay origami23

Dùng sự sáng tạo, kết hợp tạo thành các vật phẩm trang sức bắt mắt có thể mang lên người

Origami giấy nhớ (Sticky Note Origami)

IMG 20170711 220649 e3

Đúng như tên gọi, các mẫu Origami này được làm từ giấy note nên kích thướt khá nhỏ và thường được sáng tạo bởi giới văn phòng, họ thường tạo nên thú vui giảm stress trong những giờ làm căng thẳng và cũng góp phần làm cho góc làm việc trở nên sinh động và dễ thương hơn.

Các mẫu origami có thể đơn giản như chiếc thuyền hay máy bay giấy chúng ta thường gặp, nhưng cũng có thể hết sức phức tạp như hình rồng, phượng, tháp Eiffel. Những mẫu origami phức tạp có thể dùng lá kim loại mỏng thay vì giấy thường để có thể giảm độ dày của mẫu gập. Origami hiện đại thay đổi rất nhiều, các mẫu thường được gấp khi ướt (gấp ướt) hoặc sử dụng vật liệu ngoài giấy và lá kim loại. Độ khó, phức tạp và độc đáo của tác phẩm nghệ thuật Origami phụ thuộc rất nhiều vào khả năng sáng tạo và tư duy logic của người làm, tạo nên sự đăc sắc và đa dạng cho loại hình Origami. Người Nhật xem origami như một phần văn hoá và truyền thống đất nước hơn là một hình thức nghệ thuật.

nghe thuat gap giay origami (1a)

Con rắn được tạo từ rất nhiều mảnh ghép giống nhau

nghe thuat gap giay origami (28)

Mức độ phức tạp của mỗi tác phẩm Origami phụ thuộc vào sở thích và sự sáng tạo của nghệ nhân

nghe thuat gap giay origami (30)

Một tác phẩm hết sức tỉ mỉ, thể hiện sự khéo léo và  sáng tạo của tác giả

nghe thuat gap giay origami (39)

Hình ảnh con phượng đang bay lên là một biểu hiện sinh động cho nghệ thuật Origami cử động

nghe thuat gap giay origami (110)

nghe thuat gap giay origami (27)

nghe thuat gap giay origami (26)

Những tác phẩm  đầy tính sáng tạo của tác giả trẻ Trần Trung Hiếu

nghe thuat gap giay origami (64)

nghe thuat gap giay origami (8)

Một số tác phẩm Origami đường phố – đem nghệ thuật gấp giấy tới gần cuộc sống của con người hơn

Nghệ thuật gấp giấy Origami là một môn giải trí mang tính trí tuệ

Origami không chỉ là một trò chơi tiêu khiển giải trí hay làm đồ trang trí thông thường. Mà nó là một loại hình nghệ thuật rất độc đáo. Từ đó để kích thích sự sáng tạo và phóng tác của các nghệ sĩ người ta coi trọng những sản phẩm và bắt đầu biết thưởng thức hơn.

Tại sao Origami lại cần tới trí tuệ? Bởi để tạo được một tác phẩm giấy đẹp mắt, đòi hỏi người ta phải có tinh thần tập trung cao độ, sự tỉ mỉ và chính xác tới từng nếp gấp, từng chi tiết xếp ghép. Mặt khác trí tưởng tưởng và kiến thức tạo hình khối, cũng như kiến thức về hình học không gian. Khả năng tuy duy hình ảnh trừu tượng hay không gian 3 chiều… Một tác phẩm càng khó thì càng kỳ công. Đây cũng là một thước đo để đánh giá về tinh thần kiên nhẫn và tính thẩm mĩ của người thực hiện.

Ngày nay người ta phát hiện ra rằng, nghệ thuật gấp giấy Origami còn là một liệu pháp giúp giải tỏa tâm lí, trấn an tinh thần. Có tác dụng tích cực trong việc kích thích tinh thần trở nên phấn khởi, tạo niềm vui cho người gấp mỗi khi hoàn thành bất kì một tác phẩm nào.

Chính vì thế mà Origami không chỉ đơn thuần được coi là một trò chơi giải trí, mà là một bộ môn nghệ thuật trí tuệ, một nét văn hóa đặc sắc của đất nước mặt trời mọc.

nghe thuat gap giay origami (88)

Không gian ba  chiều dưới cái nhìn Origami

Người Nhật coi nghệ thuật Origami như một môn giáo dục con người và giúp con người cân bằng tâm lý

Origami là một môn nghệ thuật nhẹ nhàng tỉ mỉ. Có tác dụng làm êm dịu thần kinh, cân bằng lại trí não, chữa bệnh mất ngủ và giảm thiểu căng thẳng do áp ức từ cuộc sống. Nên nhiều bác sĩ và chuyên gia vật lý trị liệu đã dùng origami như một liệu pháp bổ ích vật lý và tinh thần. Bác sĩ Ronald S. Levy, tại Hội Thảo Quốc Tế lần thứ nhì về origami đối với giáo dục và trị liệu, đã kêu gọi dùng origami để phục hồi chức năng và trị liệu về tay.

Trong y học cổ truyển Trung Quốc cho rằng, 10 đầu ngón tay là những đầu mối của những dây thần kinh tập trung trên não. Việc hoạt động thường xuyên các ngón tay chính là làm tăng khả năng làm việc của trí não, kích thích việc ghi nhớ chống lãng quên ở người già. Chính vì vậy ngay từ thời sơ khai của nghệ thuật gấp giấy ở Trung Hoa, người ta đã khuyến khích sử dụng loại hình nghệ thuật này.

Nên khi nó được lan truyền sang Nhật Bản, thì người Nhật lại thấy được sự tích cực của nó trong việc duy trì và phát triển trí não sáng suốt minh mẫn qua hoạt động đôi tay. Nên đã biến nó từ một môn mang tính giải trí trở thành một môn nghệ thuật rồi nâng tầm lên thành tính giáo dục.

Nghệ thuật Origami giúp con người phát triển tư duy hình học. Có rất nhiều cao thủ Origami sáng tác được những tác phẩm có độ khó và mang theo hình mẫu phức tạp. Họ có phương châm: “Bạn nhìn thấy gì, tôi tưởng tượng được; bạn tưởng tượng gì, tôi gấp được.”

Thế giới đầy màu sắc của nghệ thuật gấp giấy Origami Nhật Bản luôn khiến cho người xem phải trầm trồ thán phục. Từ một trang giấy vô hồn, dưới bàn tay tài hoa của người nghệ sĩ Nhật Bản, nó đã trở thành một tác phẩm độc đáo.

280 views

Bạn thấy bài viết hữu ích không

Click vào ngôi sao để đánh giá

Đánh giá 4.5 / 5. Số đánh giá 6