Điếu cày đã tồn tại từ bao giờ trong văn hóa dân gian của người Việt ?

” Hút điếu thuốc lào nâng cao sỹ diện “ đây là câu nói truyền thống đã đi sâu vào trong tâm trí của những người nghiện thuốc lào 

Từ xưa các cụ có câu: “Miếng trầu là đầu câu chuyện” thuốc lào cũng vậy mở đầu cho những câu chuyện mới, cho người ta mở lòng để trao đổi với nhau công việc hay là cách để giảm căng thẳng trong cuộc sống

511a54c0 7796 11e8 91df 1fa90eb90ae7
Thuốc Lào có màu nâu đen và mùi tất thơm, mùi thơm của cỏ khô

Nguồn gốc của thuốc lào ?

  • Thuốc lào (danh pháp hai phần: Nicotiana rustica) là một loài thực vật thuộc chi Thuốc lá (Nicotiana). Loài này có hàm lượng nicotin rất cao. Lá của nó ngoài việc dùng để hút còn sử dụng rộng rãi trong việc sản xuất các thuốc trừ dịch hại hữu cơ. Thuốc lào có hàm lượng nicotin khoảng 9%, cao hơn nhiều so với thuốc lá thông thường (khoảng 1 – 3%)
  • Ở Việt Nam, cây thuốc lào được trồng chủ yếu để hút theo tập quán của người Việt vùng đồng bằng, trung du Bắc Bộ đến Đèo Ngang (tỉnh Quảng Bình) và các dân tộc thiểu số từ miền núi phía bắc đến miền tây Thanh Hóa – Nghệ An. Sau này, nó được trồng rộng rãi ở khắp nơi nhưng chỉ vài vùng được xem là cho sản phẩm thuốc lào nổi tiếng như Hải Phòng và Thanh Hóa. Ngoài ra, thuốc lào còn dùng làm phụ gia khi ăn trầu.

Một số địa phương nổi tiếng về thuốc lào như: 

  • Thuốc lào Hải Phòng là giống thuốc lào được trồng, chế biến tập trung ở một số huyện Tiên Lãng 

    và Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng. Thuốc lào tại địa phương này thuốc ngon có tiếng và từng 

    mang danh thuốc lào tiến vua.

67624349 1385799228252458 59690806939746304 o
Điếu cày dùng để hút thuốc lào: Làm thủ công và khắc rất đẹp  ( giá trung bình từ 300k đến 500k )

Cách hút thuốc lào bằng điếu cày: 

  • Điếu cày: thân điếu hình ống, hay được làm bằng tre, nứa, ngoài ra còn làm bằng kim loại nhẹ; dài khoảng 40–60 cm nhưng cá biệt cũng có những chiếc điếu cày rất dài, phải có người khác châm lửa thì mới hút được. Một đầu của thân điếu phải kín (nếu làm bằng tre thì lợi dụng luôn mắt tre) để thân điếu có thể chứa nước, đầu kia hở dùng để hút. Khi chế tác thân điếu bằng tre nứa người ta thường đục lỗ xuyên qua các mắt tre sao cho vẫn dễ hút nhưng nước trong thân điếu khó lọt ra ngoài khi điếu bị đổ, dốc ngược…
  • Vị trí gần phía đầu kín của thân điếu được khoan một lỗ để lắp nõ điếu. Nõ điếu là nơi tra thuốc lào vào để hút, thường được làm bằng gỗ hoặc kim loại có khoan lỗ để tra thuốc, và là bộ phận quan trọng nhất, tạo nên tiếng kêu giòn giã khi người ta hút thuốc. Nõ điếu lắp chếch về phía đầu dùng để hút chứ không vuông góc với thân điếu cho dễ hút. Nếu chế tác cầu kỳ, thân điếu có thể được khảm vỏ trai hoặc chạm trổ cho đẹp mắt. Trong những năm gần đây, những chiếc điếu cày do những tù nhân chế tác rất được ưa chuộng vì tù nhân có nhiều thời gian để làm ra những chiếc điếu cày tinh xảo, dân dã, mang đậm nét thủ công. Hút thuốc lào bằng điếu cày tiện lợi, vừa ngon vừa phát ra âm thanh giòn giã. Ngoài ra thân điếu được lắp thêm móc sắt vào để treo, nhằm tránh làm nước trong thân điếu đổ ra ngoài. Điếu cày thường được chế tác bằng vật liệu sẵn có, dễ mang xách, giá thuốc rẻ, lại nặng đô nên được tầng lớp bình dân, lao động dùng một cách phổ biến.
    • Sợi thuốc lào được vê tròn lại thành viên kích cỡ như đầu ngón tay út và tra vào nõ điếu. Sau đó dùng lửa để đốt cho thuốc cháy tạo thành khói đồng thời dùng miệng để hút. Châm lửa, tốt nhất là dùng đóm, là những mảnh tre, nứa, gỗ làm diêm… mỏng để lửa cháy trong một khoảng thời gian vừa đủ, lại không có mùi lẫn vào như khi dùng diêm, bật lửa ga.

    • Lúc bắt đầu hút, người hút hít vào từng hơi ngắn để có thêm ô xy cho thuốc cháy đều và khói tích tụ trong thân điếu rồi mới hít một hơi thật sâu kèm theo một lượng khói lớn. Trước đó, người hút thường thổi một hơi ngắn và mạnh để xái thuốc lào văng ra khỏi nõ điếu.

    • Động tác này đòi hỏi phải khéo léo để xái thuốc bắn ra đúng vị trí mình muốn (đối với điếu bát là cái chậu đựng bát điếu, đối với điếu cày thì hay dùng một chiếc bồ nhỏ đựng xái) và phải có kinh nghiệm mới thực hiện thuần thục được.

      Khói thuốc lào đã được làm giảm nhiệt và lọc bớt một số chất nhờ đi qua nước chứa trong thân điếu. Trong khi hút, hơi và khói thuốc khiến cho nước chứa trong điếu và khí phát ra tiếng kêu; người hút thích tiếng kêu phải giòn giã để tăng phần thú vị. Âm thanh này phụ thuộc cấu tạo của điếu và lượng nước đổ vào đó. Thành phần của lá thuốc lào cũng tương tự thuốc lá và người hút hít vào lượng khói khá nhiều trong một lần hút nên cảm giác say thuốc mạnh hơn thuốc lá và có thể gây nghiện. Cảm giác say thuốc lào mạnh đến mức người mới hút hoặc người nghiện nhưng hút vào buổi sáng thường bị mất thăng bằng, nếu tư thế ngồi hút không vững rất dễ bị ngã.

67777933 1385799571585757 1553942871617306624 o
Ngày nay sản phẩm điếu cày đã được làm rất tinh tế. ngoài công dụng để hút thuốc lào còn để trang trí trong nhà
68750713 1385799668252414 6123801096902148096 o
Nhớ ai như nhớ thuốc lào đã chôn điếu xuống lại đào điếu lên.

  • Thuốc lào đã đi vào văn hóa dân gian của người việt

  • Dân gian:

    Thuốc lào chồng hút vợ say

    Thằng cu châm điếu lăn quay ra nhà

    Có cô hàng xóm đi qua

    Hít phải hơi thuốc say ba bốn ngày

  • Thơ ca

    Một thằng hút bốn thằng say

    Hai thằng châm điếu ngã lăn quay

    Bà già vác củi loay hoay

    Rít phải hơi thuốc lăn ngay xuống đồi

    Ngọc hoàng thấy vậy, phán: “hay!”

    Vén mây nhìn xuống cũng say thuốc lào.

  • 68425559 1385799398252441 5830885117588930560 o
    Điếu cày được làm thủ công và trạm trổ rất tinh xảo mang lại cảm giác đẹp mắt và phê hơn với người hút thuốc lào
  • Nhiều thánh thơ đã viết về thuốc lào như sau: 
  • Hút thuốc lào nâng cao sĩ diện.

    Thơm mồm bổ phổi,diệt trùng lao.

    Nâng điếu lên như Triệu Tử cầm đao.

    Nhả khói ra như Khổng Minh gọi gió.

    Hút thuốc lào nâng cao hãnh diện

    Bật que diêm như chớp lửa đêm đông

    Hút 1 hơi như sấm chớp đùng đùng

    Nhả khói ra như rồng bay phượng múa

    Mắt lờ dờ như nghệ sỹ ngâm thơ.

    Thuốc lào chồng hút vợ say,

    Thằng con châm điếu lăn quay ra nhà,

    Có anh hàng xóm đi qua,

    Hít phải khói thuốc say ba bốn tuần.

    Thêm chú gà trống ngoài sân,

    Mổ nhầm bã thuốc cánh chân… cứng đờ.

    Lại còn chị mái hoa mơ.

    Hơi thuốc bay đến bơ phờ cả … lông.

    Khói thuốc cứ toả vòng vòng.

    Say hết tất cả nước trong, nước ngoài.

    Ngọc Hoàng trông thấy hay hay .

    Vén mây nhìn xuống cũng say thuốc lào

    Hút thuốc lào nâng cao hãnh diện

    Bật que diêm như chớp lửa đêm đông

    Hút 1 hơi như sấm chớp đùng đùng

    Nhả khói ra như rồng bay phượng múa

    Mắt lờ dờ như nghệ sỹ ngâm thơ.

    Hút thuốc lào nâng cao sĩ diện

    Thơm mồm bổ phổi diệt trùng lao

    Mồm ngậm thuốc như rồng ngậm ngọc

    Tay gạt tàn như hoàng tử dắt long đao

    Còn thuốc lào thì còn cười thích thú

    Hết thuốc rồi như Tào Tháo bị bao vây.

    Hút thuốc lào nâng cao sĩ diện

    Hút diếu thuốc phiện sĩ diện càng cao

    Thuốc là hút lắm dính lao

    Thuốc phiện hút lắm trùng lao hết đời

    Hút thuốc Lào như anh hùng thắng trận

    Chí khí anh hùng vượt cả đỉnh cao

    Ra chiến trường kẻ thù khiếp sợ

    Vì đến gần thì sợ bệnh lao

    Ho hộc hộc hỏi sao ko sợ

    Khẩu trang đeo vào cách ly ra xa

    Để một mình trong phòng dưỡng bệnh

    Ra khỏi phòng đả ở .. cỗ xe tang

    Hút thuốc lào như anh chàng bại trận

    Cứ phì phèo mà chân bước liêu xiêu

    Ra chiến trường chưa nhìn đã sợ

    Mắt trợn tròn đảo khắp bốn phương.

    Rút điếu thuốc như trăng sa trên đảo

    Bật quẹt ga như ngàn sao lấp lánh

    Rít một hơi như đoàn tàu chuyển bánh

    Nhả khói ra như phượng múa rồng bay

    Hơi thuốc thơm như đóa hoa hồng ngọc

    Mắt lờ đờ như tráng sĩ ngâm thơ

    (Mắt lờ đờ như tráng sĩ ho lao )

    Thuốc lào cũng có cái hay …

    Kéo ngay một phát ngất ngây cuộc đời ….

    Vợ con mật sức la trời …

    Đời ông thiếu nó như dao đâm đầu …

    TRải qua bao cuộc bể dâu ..

    Có nó ông thấy đở sầu từng đêm …

    Đêm đêm mê thứ lim rim

    Kệ vợ sách gói im lìm bỏ đi ….

    Nghe chi bao tiếng thị phi …

    Thuốc lào ông có ông phi ào ào …

    Bốn con ba đứa xanh xao ..

    Một đứa thất thỏm củng nghiền như ông ..

    Con tông giống cánh giống lông 

    Chung nhau ống điếu cuộc đời vui vui …….

    Một thằng hút,bốn thằng say

    Hai thằng châm đóm ngã lăn quay

    Bà già vác củi loay hoay

    Hít phải mùi thuốc lăn quay xuống đồi

    Ngọc Hoàng trông thấy hay hay

    Vén mây nhìn xuống cũng say thuốc lào

    Thuốc lào chồng hút vợ say

    Thằng bé châm đóm lăn quay ra nhà

    Có anh hàng xóm đi qua

    Ngửi phải hơi thuốc về nhà cũng say

    Chị vợ tưởng muốn gì đây

    Hun cho 1 cái cũng say thuốc lào .

    một điếu thuốc lào, xôn xao sóng biếc

    hai điếu thuốc lào, mờ mịt hoàng thiên

    ba điếu thuốc lào, cao hơn vua chúa

    bốn điếu thuốc lào, sướng tựa thần tiên

    năm điếu thuốc lào, vừa đắc đạo

    sáu điếu thuốc lào, hết ưu phiền

    bảy điếu thuốc lào, thành bất tử

    tám điếu thuốc lào, vợ sướng rên

    chín điếu thuốc lào, sang tây trúc

    mười điếu thuốc lào, gặp phật liền

    thuốc lào chồng hút vợ say

    thằng bé cầm đóm ngã quay ra nhà

    ông bạn đầu phố đi qua

    hít phải tý khói lăn ba bốn vòng

    cô em ngồi học bên phòng

    nghe tiếng điếu rít kêu ong cả đầu

    bà chị đang ngủ trên lầu

    nẩy văng khỏi đệm biêu đầu sứt răng

    ông trời ngó xuống bảo rằng

    dưới kia có thằng nào hút, lên đây

    Bật quẹt ga như ngàn sao lấp lánh

    Rít một hơi như đoàn tàu chuyển bánh

    Nhả khói ra như phượng múa rồng bay

    Hơi thuốc thơm như đóa hoa hồng ngọc

    Mắt lờ đờ như tráng sĩ ngâm thơ

    Thuốc lào cũng có cái hay …

    Kéo ngay một phát ngất ngây cuộc đời ….

    Vợ con mật sức la trời …

    Đời ông thiếu nó như dao đâm đầu …

    TRải qua bao cuộc bể dâu ..

    Có nó ông thấy đở sầu từng đêm …

    Đêm đêm mê thứ lim rim

    Kệ vợ sách gói im lìm bỏ đi ….

    Nghe chi bao tiếng thị phi …

    Thuốc lào ông có ông phi ào ào …

    Bốn con ba đứa xanh xao ..

    Một đứa thất thỏm củng nghiền như ông ..

    Con tông giống cánh giống lông

    Chung nhau ống điếu cuộc đời vui vui …….

    Bình tròn phành phạch, đít bảnh bao,

    Mân mân, mó mó đút ngay vào

    Thủy hỏa tương giao sôi sùng sục

    Âm dương hòa khí sướng làm sao!

    Nhớ ai như nhớ thuốc lào

    Đã chôn điếu xuống lại đào điếu lên.

    Hút thuốc lào để nâng cao sinh lý

    Gặp em rồi để em khỏi trách anh

    Hút thuốc lào để em được hãnh diện

    Rằng chồng em là một đấng…. mày râu.. (nguồn internet ) 

Biểu hiện của người đã nghiện thuốc lào: 

  • người nghiện thuốc lào mà 2, 3 ngày không được hút thì trong người luôn cảm thấy bứt rứt khó chịu trong đầu luôn luôn nghĩ đến 1 hơi thuốc, giống như nhớ người yêu lâu ngày không gặp vậy đó mới có tên là tương tư. 
  • Tác hại của hút thuốc lào:

    • Thuốc lào có tác hại giống như thuốc lá
    • Người hút thuốc lào răng xỉn màu và mùi hôi mồm ngái ngái, Người khác ngửi vào rất khó chịu 

mặc dù có nhiều tác hại nhưng thuốc lào vẫn luôn gây tò mà và thu hút đối với giới trẻ và có cả khách du lịch nước ngoài cũng đã thử qua thuốc lào của người Việt Nam và nhớ mãi hương vị không bao giờ quên. 

464 views