Những phép lịch sự tối thiểu mà bố mẹ cần dạy dỗ bé

Đối với hầu hết các bậc phụ huynh, những phép lịch sự quan trọng nhất đối với trẻ con chỉ cần đơn giản là chúng biết cách ăn nói lễ phép và biết cách nói cảm ơn người khác.   

Tuy vậy, Myka Meier, chuyên gia về lễ nghi hoàng gia, đồng thời là người sáng lập trường đào tạo nghi lễ hàng đầu New York – Beaumont Etiquette cho biết có 20 phép lịch sự cơ bản, đặc biệt quan trọng mà bố mẹ cần phải dạy cho con cái trước mốc 10 tuổi.

Myka từng được đào tạo bởi một thành viên trong đội ngũ phục vụ Nữ hoàng Anh và đang tổ chức các lớp học đặc biệt được thiết kế cho cả trẻ em lẫn người lớn. Cô đã bay đến hầu khắp các nước trên thế giới để dạy cho những người nổi tiếng, những thành viên gia đình hoàng gia và những người thuộc tầng lớp thượng lưu về lễ nghi và ứng xử.

Cô cho rằng ngay từ lúc còn nhỏ, có 20 phép lịch sự cơ bản mà mọi trẻ em cần được bố mẹ dạy dỗ:

20 phép lịch sự căn bản bố mẹ cần dạy con trước khi trẻ lên 10 - Ảnh 1.

Myka Meier trong một buổi học dạy cho trẻ về những nghi thức trong ăn uống.

1. Làm thế nào để cầm dao, dĩa hay thìa, đũa chính xác

Theo Myka, không chỉ đi ăn ở những nhà hàng sang trọng đắt tiền thì mới cần những nghi thức trong ăn uống mà điều này nên được bắt đầu từ bàn ăn gia đình ngay từ khi trẻ còn nhỏ. Cô nhấn mạnh việc cầm sai dao, dĩa hay thìa, đũa là một trong những lỗi lớn nhất mà trẻ thường gặp phải khi ăn uống. Trẻ nên dần học cách cầm những dụng cụ này một cách chính xác khi đã biết đi.

20 phép lịch sự căn bản bố mẹ cần dạy con trước khi trẻ lên 10 - Ảnh 2.

Việc cầm sai dao, dĩa hay thìa, đũa là một trong những lỗi lớn nhất mà trẻ thường gặp phải khi ăn uống (Ảnh minh họa).

2. Làm thế nào để sử dụng khăn ăn lau miệng đúng cách (Không bao giờ lau bằng tay áo)

Trẻ nên được dạy cách dùng khăn ăn để lau miệng thật gọn gàng thay vì dùng tay áo hay thân áo và che miệng lại khi ho hoặc hắt xì hơi. Cô cho biết: “Tôi khuyến khích các gia đình ăn cùng nhau, như vậy trẻ sẽ sớm học được những điều mà chúng ta mong đợi trong suốt bữa ăn. Tôi dạy trẻ cách hành xử tốt đơn giản chỉ là phải tử tế, chu đáo và tôn trọng mọi lúc… Tất cả những bài học có thể bắt đầu từ lúc con còn nhỏ“.

3. Không mở miệng khi nhai thức ăn

Không mở miệng khi nhai thức ăn là một phép lịch sự ở bàn ăn vô cùng cơ bản nhưng rất nhiều bố mẹ lại thường quên dạy con.

4. Biết dọn bàn ăn

Dọn bàn ăn đúng cách không chỉ dừng lại ở việc sắp xếp bát, đũa thìa hay dao dĩa mà bố mẹ cần phải dạy con cách xếp cốc uống nước hay ly và giấy ăn nữa. Myka khuyên rằng bố mẹ nên tập dần dần cho con trước mỗi bữa ăn ngay từ khi còn nhỏ.

5. Không bao giờ được đặt khuỷu tay lên bàn

Đặt khuỷu tay lên bàn có thể khiến con thoải mái hơn nhưng đó không phải là điều lịch sự. Trẻ cần hiểu rằng khi ăn, chỉ dùng bàn tay để phục vụ bữa ăn mà thôi.

6. Sử dụng cụm từ “Vui lòng”, “Cảm ơn” và “Xin lỗi” phù hợp

20 phép lịch sự căn bản bố mẹ cần dạy con trước khi trẻ lên 10 - Ảnh 3.

Hoàng tử George và Công chúa Charlotte luôn được khen là những đứa trẻ rất lễ phép và nghe lời.

Trẻ cần được học cách nói: “Vui lòng và Cảm ơn” khi bản thân muốn một thứ gì đó hay muốn nhờ vả người khác. Quan trọng không kém là biết cách nhận lỗi và xin lỗi khi lầm phiền người khác hay mắc lỗi.

7. Hiểu biết về ngôn ngữ cơ thể tích cực và cách thể hiện chúng

Khi mới sinh, bé chưa nói được tuy nhiên mẹ có thể hoàn toàn hiểu được suy nghĩ của bé, thậm chí dạy bé ra hiệu để mẹ có thể biết được bé đang muốn gì và cần trợ giúp điều gì. Ngôn ngữ cơ thể chính là công cụ vô cùng hiệu quả để giúp bé thông minh hơn mỗi ngày.

Việc dạy bé học giao tiếp bằng ngôn ngữ cơ thể ngay từ nhỏ không chỉ có tác dụng tăng cường sự phát triển của não bộ, tăng khả năng quan sát, nhận biết của bé qua từng ngày mà còn thể hiện sự gắn bó, tình cảm yêu thương giữa bố mẹ và bé.

8. Không bao giờ bình luận về ngoại hình của ai đó, trừ khi đó là lời khen

Bình luận về ngoại hình là một điều ích kỉ và tạo nên cho trẻ em sự ám ảnh về ngoại hình, thói quen đánh giá người khác bằng vẻ ngoài. Vì vậy, ngay từ khi còn nhỏ, trẻ cần được dạy không bao giờ được bình luận về ngoại hình của người khác.

9. Không chỉ tay hoặc nhìn chằm chằm

20 phép lịch sự căn bản bố mẹ cần dạy con trước khi trẻ lên 10 - Ảnh 4.

Chỉ tay vào người khác khi nói chuyện sẽ khiến đối phương rất khó chịu (Ảnh minh họa).

Bố mẹ nên dạy trẻ không nên nhìn chằm chằm vào ai đó hay chỉ tay trừ khi đang chỉ đường. Để trẻ hiểu được lý do vì sao, bạn có thể dạy trẻ nghĩ về cảm giác của mình nếu ai đó chỉ tay hoặc nhìn chằm chằm.

10. Không được cắt ngang lời người lớn khi đang nói

Nếu trong những trường hợp cấp bách, hãy dạy trẻ xin phép được cắt lời thay vì thản nhiên hét to hay có hành động lôi kéo sự chú ý khi người lớn đang nói chuyện.

11. Giới thiệu về bản thân và người khác như thế nào cho đúng

20 phép lịch sự căn bản bố mẹ cần dạy con trước khi trẻ lên 10 - Ảnh 5.

Trẻ cần biết cách giới thiệu về bản thân (Ảnh minh họa).

Tốt nhất khi giới thiệu, trẻ nên được dạy phải đứng lên, nhìn vào mắt người nghe, mỉm cười và nói về những thông tin cơ bản của bản thân.

12. Không bao giờ gọi người lớn bằng tên của họ trừ khi người lớn yêu cầu làm như vậy

13. Luôn gõ cửa trước khi mở

Bất kể là ở nhà hay ở chỗ lạ, hành động gõ cửa trước khi mở cửa thể hiện thái độ lịch sự và tôn trọng người ở trong.

14. Viết một bức thư cảm ơn như thế nào

Gửi thư cảm ơn là nghi thức lịch sự sau khi nhận được một đặc ân hay món quà. Dạy con trẻ viết một cảm ơn là một trong những điều mà chúng ta không được bỏ qua.

15. Làm thế nào để mời ai đó tham gia vào nhóm nếu họ ở một mình

Sự vồn vã và nhiệt tình thái quá đôi khi sẽ phản tác dụng và khiến đối phương bị “ngợp”, nên trong tình huống này, trẻ cần biết mời bạn một cách lịch sự, chừng mực để thể hiện sự cởi mở của bản thân cũng như tạo điều kiện cho bạn dễ dàng hòa nhập vào nhóm.

16. Tự mặc đồ thật lịch thiệp trước khi ra ngoài

Không nhất thiết là phải ăn mặc những món đồ đắt tiền, bắt mắt, điều quan trọng là bố mẹ cần dạy cho trẻ biết cách tự thay đồ, mặc đồ gọn gàng mỗi khi đi ra ngoài.

17. Cách trả lời điện thoại đúng

Theo Myka, trẻ cần học cách trả lời điện thoại một cách lịch sự, khi nhấc máy lên nên biết nói những câu như “Alo ạ”, “Cháu chào…. ạ”, “Cháu có thể giúp gì cho… được ạ”,… và hỏi xem người ở đầu dây bên kia là ai.

18. Luôn giao tiếp bằng mắt khi nói chuyện với người khác

20 phép lịch sự căn bản bố mẹ cần dạy con trước khi trẻ lên 10 - Ảnh 6.

Dạy trẻ nhìn thẳng vào mắt người khác khi nói chuyện (Ảnh minh họa).

Giao tiếp bằng mắt sẽ cho thấy người tham gia cuộc trò chuyện luôn chú ý lắng nghe và tôn trọng đối phương.

19. Luôn che miệng khi hắt hơi hoặc ho

Đây cũng là một trong những phép lịch sự căn bản nhưng người lớn lại sai lầm khi cho rằng trẻ con thì ai để ý nên không cần dạy từ sớm.

20. Luôn luôn biết cách giúp đỡ người khác

Việc bố mẹ nuông chiều con sẽ khiến tính lười biếng và ỷ lại hình thành, con không biết giúp đỡ bố mẹ từ những việc đơn giản thì cũng sẽ không biết giúp đỡ những người xung quanh con. Vì vậy hãy dạy con phép lịch sự này bắt đầu bằng việc dạy con làm việc nhà.

Nhiều bậc phụ huynh quan niệm rằng: Trẻ con thường không biết gì nên khi trẻ có thái độ không đúng mực với người khác thì phụ huynh thường bỏ qua và không có thái độ uốn nắn. Nhưng việc giáo dục cho trẻ lễ phép, lịch sự và ứng xử đúng mực với người khác là việc cần thiết và phải giáo dục, uốn nắn trẻ ngay từ nhỏ.

Làm gương cho trẻ

Phương pháp tốt nhất mà các bậc cha mẹ có thể dạy cho con là hãy trở thành tấm gương tốt để trẻ noi theo. Bởi vì, trẻ nhỏ thường hay bắt chước những gì người lớn làm. Nhiều khi cha mẹ không để ý đến việc mình làm, mà vô tình đã làm trẻ học theo thói quen xấu. Bên cạnh đó, cha mẹ cũng đừng quên dành thời gian để hướng dẫn trẻ những kỹ năng, phép tắc cơ bản khi đến chơi nhà người khác. Từ đó, bé sẽ hình thành thói quen cư xử và nói năng lịch sự. Cha mẹ và các thành viên khác trong gia đình cần tích cực hướng dẫn bé cách sử dụng những cụm từ trên trong những tình huống phù hợp. Nên nhớ là phụ huynh phải thực sự kiên trì và luôn là hình ảnh mẫu mực để trẻ noi theo. Trên nền những phép lịch sự cơ bản ấy, phụ huynh sẽ dễ dàng hướng dẫn trẻ trở thành một người ứng xử lịch sự.

Cha mẹ cần làm gương cho trẻ trong cách ứng xử

Dạy trẻ chào hỏi lễ phép, lịch sự

Trẻ có thể học cách chào hỏi từ rất sớm, thậm chí ngay khi mới biết nói. Vào lúc này, phụ huynh đã có thể dạy trẻ cách nói “xin chào” khi gặp mặt hoặc “tạm biệt” khi chia tay. Khi trẻ đã lớn hơn, khoảng 3 – 4 tuổi trở lên, phụ huynh nên bắt đầu dạy trẻ chi tiết hơn về cách chào hỏi. Ví dụ như khi chào nên nhìn thẳng vào mặt người mà mình chào, nếu chào người lớn, nên khoanh tay. Thay vì chỉ nói xin chào, nên chào đầy đủ cả tên, địa vị của người mình gặp, như “cháu chào chú A”, hoặc “con chào ông B”… Khi trẻ đã lớn hơn chút nữa, phụ huynh có thể dạy trẻ cách bắt tay khi gặp mặt và nói “cảm ơn” khi rời khỏi một cuộc vui (như sinh nhật, phá cỗ trung thu…) mà trẻ được mời.

Không gì khiến bạn tự hào hơn một đứa con ngoan ngoãn, lễ phép

Dạy trẻ biết nói lời cảm ơn, xin lỗi

Đừng nghĩ rằng trẻ còn nhỏ tuổi mà bỏ qua việc dạy dỗ trẻ những phép tắc này, vì một khi cách cư xử không tốt của trẻ trở thành thói quen bạn sẽ rất khó khăn trong việc uốn nắn trẻ. Những cách nói kiểu như “Làm ơn”, “Vui lòng”, “Cảm ơn”, “Xin lỗi”, “Con có thể…”, “xin mời”, “vâng”, “dạ”… là những từ ngữ rất quan trọng trong giao tiếp. Để trẻ hiểu được như vậy, trước hết, chính phụ huynh phải là tấm gương sử dụng đúng lúc, đúng chỗ những từ ngữ này trong cuộc sống hằng ngày. Giải thích cho trẻ hiểu ý nghĩa của từng từ và cách dùng chúng trong từng hoàn cảnh. Nhắc nhở kịp thời nếu trẻ quên hay sử dụng sai.

Dạy con biết cám ơn từ khi còn nhỏ

Dạy trẻ biết tôn trọng người khác

Đây chính là yếu tố rất quan trọng trong việc giáo dục trẻ. Hãy dạy bắt đầu bằng bài học tôn trọng người lớn xung quanh trẻ, bạn bè và cả chính bản thân trẻ. Phụ huynh nên tôn trọng trẻ, trẻ sẽ biết rằng cảm giác được tôn trọng như thế nào và bắt đầu hiểu tầm quan trọng của việc tôn trọng người khác. Trẻ biết tôn trọng người khác sẽ quan tâm đến mọi người, có tinh thần trách nhiệm và trẻ sẽ hoà thuận với bạn bè cùng lứa.

Dạy con phép lịch sự là điều rất cần thiết phải dạy từ khi còn nhỏ. Để hỗ trợ bạn giáo dục con tốt hơn, mình xin chia sẻ một vài kinh nghiệm rất bổ ích trong việc dạy trẻ các phép lịch sự cơ bản nhất.

1. Những phép lịch sự cơ bản cần dạy cho con.

Tại mỗi quốc gia, mỗi nền văn hóa khác nhau, tại các tình huống cụ thể sẽ có phép tắc, chuẩn mực riêng. Có những hành động ở địa điểm này là khiếm nhã nhưng ở nơi khác lại là lịch sự.

YOU MAY LIKE
Mgid

Chính vì thế, các phép lịch sự chỉ mang tính chất tương đối có phạm vi rộng. Để học được chúng cần phải có trải nghiệm, có hiểu biết và cũng không thể một sớm một chiều là học được ngay.

Dưới đây là tổng hợp những phép lịch sự cơ bản nhất ở Việt Nam cần thiết nhất phải dạy cho trẻ, bố mẹ có thể tham khảo :

  • Nói câu đủ chủ vị, không cộc lốc, không tục tĩu.
  • Biết cách chào hỏi với mỗi đối tượng (ngôn ngữ và phi ngôn ngữ).
  • Kính trên nhường dưới, ví dụ như khi đi bus thì nhường ghế cho trẻ em, người già; khi nói với người lớn thì cần có “ạ”, “dạ vâng”,…
  • Tôn trọng người khác, ví dụ như không ngắt lời khi người khác đang nói, không nói to khi ở nơi đông người (rạp chiếu phim, nhà hàng,…); không tỏ ra coi thường với những nhân viên bán hàng, người ăn xin, nhân viên phục vụ,…
  • Biết nói cảm ơn, xin lỗi đúng chỗ đúng lúc.
  • Ăn mặc, hành xử đúng mực phù hợp ở mỗi nơi, ví dụ như không ăn mặc lòe loẹt hoặc là cười nói khi đi đám tang,…
  • Khi ăn phải mời mọi người, giúp đỡ khi dọn bàn ăn.

Xem thêm : Phương pháp dạy con tự lập kiểu Mỹ chỉ với 7 bước đơn giản.

2. Hướng dẫn các bước dạy con phép lịch sự.

Bước 1 : Bắt đầu cho trẻ nắm bắt kiến thức.

Với trẻ nhỏ đang học nói, những phép lịch sự đầu tiên cần dạy đó là :

  • Cách chào hỏi và xưng hô với người khác.
  • Nói cảm ơn và xin lỗi.
  • Nói “please” (vui lòng hoặc làm ơn) khi yêu cầu ai đó làm gì cho mình.

Trẻ có thể chưa hiểu được ngay vì sao phải làm như vậy tuy nhiên vẫn phải giới thiệu những phép lịch sự cơ bản này.

Ban đầu, hầu hết trẻ em sẽ nghe theo lời bố mẹ nói nhưng vẫn chưa chủ động, điều này là bình thường. Vì thế bố mẹ sẽ nhắc bé thường xuyên, để tạo thói quen ngay từ nhỏ.

Khi trẻ đã lớn hơn, đã hiểu chuyện hơn thì bố mẹ nên giải thích vì sao cần cư xử lịch sự; những tình huống cụ thể khác nhau sẽ cư xử khác nhau như thế nào,…

Bước 2 : Làm mẫu.

Trẻ em luôn bắt chước người lớn do đó bố mẹ phải là một hình mẫu tốt, một tấm gương sáng. Bạn chỉ có thể dạy con phép lịch sự thành công khi chính mình cũng là người lịch sự.

Bạn không thể hoàn hảo tất cả mọi lúc. Sẽ đôi khi bạn tỏ ra khiếm nhã, không tốt với người khác. Những lúc như vậy, hãy xin lỗi và tìm cách sửa chữa lại.

Cũng đừng bỏ qua việc tâm sự với trẻ, giải thích về hành vi của mình và những kinh nghiệm bài học rút ra từ sai lầm của bản thân.

Bước 3 : Kiên trì và hỗ trợ.

Ứng xử lịch sự văn minh phải được rèn luyện từ bé và lâu dài; đôi khi những kĩ năng đã đạt được có thể mất đi theo thời gian. Chính vì thế, bố mẹ cần kiên trì và nhất quán.

Nếu như trẻ tỏ ra không lịch sự trong tình huống nào đó, hãy nhắc nhở nhẹ nhàng. Chỉ nên kỷ luật khi trẻ chống đối, có hành động xấu với người khác mà không ăn năn hay hối hận,…

Trẻ em còn quá non nớt, thiếu nhiều kinh nghiệm, đôi khi không chủ động thực hiện những phép lịch sự; điều này là bình thường và phổ biến. Bố mẹ hãy nhắc bé, chỉ bảo bé nên làm thế nào với thái độ tích cực.

Thay vì nói “con bắt buộc phải làm thế này, không được phép thế kia” hãy nói “bố mẹ nghĩ là con nên làm thế này, không nên thế kia”.

Bước 4 : Tạo cơ hội để trẻ giúp đỡ người khác.

Trẻ em cần phải được trải nghiệm nhiều mới có thể hình thành được thói quen cư xử lịch sự, có văn hóa.

Không những vậy, việc ứng xử lịch sự có ý nghĩa chỉ khi xuất phát từ chính sự tôn trọng bản thân và người xung quanh từ trong thâm tâm của mình chứ không phải là giả vờ, giả tạo.

Vì thế, bố mẹ nên tích cực tạo cơ hội để trẻ giúp đỡ người khác, làm những công việc vặt; chẳng hạn như :

  • Tự thu xếp đồ chơi của mình sau khi chơi.
  • Cầm đồ hộ ông bà hoặc người yếu thế.
  • Phụ giúp bố mẹ sắp xếp bát đĩa trước khi ăn và thu dọn chúng sau khi ăn.
  • Cho thú cưng ăn, tắm hoặc đi dạo.

Tùy vào độ tuổi của bé, những hoạt động sẽ được phân chia sao cho phù hợp với khả năng của bé.

Bước 5 : Khen thưởng.

Hãy cởi mở và vui vẻ khi dạy con phép lịch sự nào đó, điều này sẽ gây ấn tượng tốt và tạo được nền tảng tốt để tạo thói quen sau này.

Bố mẹ nên tự hào khi con đạt được kĩ năng nào đó và có thể khen thưởng tùy vào hành động của con. Điều này sẽ khích lệ, củng cố trẻ làm tốt hơn, làm nhiều hơn.


Giống như tất cả các khía cạnh khác trong việc giáo dục trẻ em, việc dạy cách ứng xử lịch sự chưa bao giờ là dễ dàng. Hi vọng với những bước dạy con phép lịch sự ở trên, bạn sẽ có cách dạy con tốt hơn và phù hợp với con mình nhất.

585 views